Thùng rác ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả 5S trong nhà xưởng?

Quy trình 5S là gì?

5S là phương pháp tổ chức và quản lý môi trường làm việc có nguồn gốc từ Nhật Bản, được nhiều doanh nghiệp sản xuất, kho vận và logistics áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, an toàn lao động và ý thức kỷ luật. 5S không đơn thuần là hoạt động dọn dẹp mà là một quy trình quản lý mang tính hệ thống, được duy trì xuyên suốt trong quá trình sản xuất.

Thùng rác ảnh hưởng trực tiếp tới chu trình 5S

>>>> Tham khảo giá bán thùng rác nhựa Nhật Quang

Quy trình 5S gồm năm bước liên hoàn, nhằm tổ chức và duy trì môi trường làm việc ngăn nắp, hiệu quả trong nhà xưởng.

S1 – Sàng lọc: tập trung loại bỏ những vật dụng không cần thiết, chỉ giữ lại các công cụ và vật tư thực sự phục vụ cho công việc. Việc này giúp giảm lộn xộn và giải phóng không gian làm việc.

S2 – Sắp xếp: hướng đến bố trí các vật dụng còn lại theo nguyên tắc dễ tìm, dễ lấy và dễ trả về vị trí cũ, giúp thao tác nhanh hơn và hạn chế sai sót.

S3 – Sạch sẽ: là duy trì vệ sinh khu vực làm việc và thiết bị, đồng thời kiểm soát các nguồn gây bẩn như bụi và dầu mỡ.

S4 – Chuẩn hóa: giúp duy trì ba bước đầu bằng các quy định và tiêu chuẩn thống nhất.

S5 – Duy trì: là xây dựng ý thức tự giác để 5S trở thành thói quen lâu dài trong sản xuất.

Tại đó, mỗi bước đóng vai trò kiểm soát không gian làm việc, dòng vật tư và hành vi của người lao động theo hướng ngăn nắp, khoa học và nhất quán. Trong thực tế, hiệu quả của 5S không chỉ phụ thuộc vào quy định hay khẩu hiệu, mà chịu tác động trực tiếp từ cách tổ chức và sử dụng các vật dụng cơ bản trong nhà xưởng, đặc biệt là thùng rác.

1. Thùng rác và vai trò trong bước Sàng lọc

Sàng lọc là bước đầu tiên của 5S, nhằm loại bỏ những vật không cần thiết ra khỏi khu vực làm việc. Trong thực tế, quá trình này luôn tạo ra lượng rác lớn như bao bì, vật tư hỏng, phế phẩm, giẻ lau bẩn hay vật liệu dư thừa.

Nếu không có thùng rác đủ dung tích, đặt đúng vị trí và dễ nhận biết, rác sẽ bị đặt tạm trên sàn, góc máy hoặc để lẫn trong khu vực sản xuất. Điều này làm mất đi ý nghĩa của sàng lọc, bởi đồ không cần thiết vẫn tồn tại trong không gian làm việc. Ngược lại, thùng rác công nghiệp rõ ràng, chắc chắn và được phân loại theo mục đích giúp người lao động hình thành thói quen loại bỏ ngay từ đầu, giảm tích tụ rác và phế liệu.

Thùng rác công nghiệp đặt tại khu sàng lọc vật tư trong xưởng

2. Thùng rác và bước Sắp xếp

Sắp xếp trong 5S yêu cầu mọi vật dụng phải có vị trí cố định, dễ thấy và dễ sử dụng. Thùng rác cũng không nằm ngoài nguyên tắc này. Khi thùng rác bị đặt tùy tiện, không đồng bộ về kích thước, màu sắc hoặc không được đánh dấu rõ ràng, người lao động sẽ mất thời gian tìm chỗ bỏ rác hoặc bỏ rác không đúng nơi quy định.

Trong các nhà xưởng áp dụng 5S hiệu quả, thùng rác thường được bố trí theo luồng di chuyển, sát vị trí phát sinh rác và có quy ước rõ ràng cho từng loại rác. Điều này giúp quy trình sản xuất không bị gián đoạn, đồng thời giữ được sự ngăn nắp xuyên suốt ca làm việc.

3. Thùng rác và bước Sạch sẽ

Sạch sẽ (Seiso) không chỉ là dọn dẹp định kỳ mà còn là duy trì môi trường sạch trong suốt quá trình sản xuất. Thùng rác kém chất lượng, dễ nứt vỡ, thấm dầu mỡ hoặc khó vệ sinh sẽ nhanh chóng trở thành nguồn gây bẩn ngược lại cho nhà xưởng.

Trong môi trường công nghiệp, thùng rác cần chịu được dầu mỡ, hóa chất nhẹ và va đập. Bề mặt nhựa nhẵn, ít bám bẩn giúp công tác vệ sinh nhanh và hiệu quả hơn. Khi thùng rác luôn sạch, người lao động cũng có xu hướng giữ gìn khu vực xung quanh sạch sẽ, từ đó nâng cao chất lượng thực hiện Seiso.

4. Thùng rác trong Chuẩn hóa 

Chuẩn hóa giúp duy trì ba bước đầu bằng các quy định thống nhất. Việc sử dụng thùng rác không đồng bộ về kiểu dáng, màu sắc hoặc dung tích khiến 5S bị phá vỡ tính nhất quán. Khi mỗi khu vực dùng một loại thùng khác nhau, việc kiểm tra và đánh giá 5S trở nên khó khăn.

Ngược lại, hệ thống thùng rác đồng bộ giúp dễ dàng xây dựng tiêu chuẩn, hướng dẫn và đào tạo. Người mới vào làm cũng nhanh chóng hiểu được quy định, giảm sai sót và nâng cao tính tuân thủ.

5. Thùng rác và Duy trì – kỷ luật

Duy trì (Shitsuke) là yếu tố quyết định 5S có bền vững hay không. Thùng rác được thiết kế phù hợp, dễ sử dụng và bền bỉ sẽ góp phần hình thành thói quen tốt cho người lao động. Khi thao tác bỏ rác trở nên thuận tiện, hành vi đúng sẽ được lặp lại tự nhiên mà không cần nhắc nhở liên tục.

Ngược lại, nếu thùng rác nhanh hỏng, thiếu nắp, khó di chuyển hoặc gây mùi, người lao động sẽ dần bỏ qua quy định, khiến 5S chỉ tồn tại trên giấy.